کمخونی یا آنِمی اختلال خونی شایعی است که در آن گلبولهای قرمز یا هموگلوبین کافی در خون وجود ندارد. کمخونی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که شایعترین آنها کمبود آهن به دلیل خونریزی(از جمله قاعدگیهای سنگین) و بارداری است.
کم خونی در سالمندان معمولاً به دلیل عوامل متعددی ایجاد میشود، از جمله از دست دادن خون ناشی از خونریزیهای مختلف مثل زخم معده و روده، عمل های جراحی، تخریب گلبولهای قرمز خون به علت بیماریها، یا عدم توانایی بدن سالمند در تولید کافی گلبولهای قرمز. کمخونی در سالمندان میتواند تأثیرات جدی بر سلامت و کیفیت زندگی آنها داشته باشد. در این مقاله تمام نکات مربوط به کم خونی در سالمندان به همراه روش های درمان کم خونی توضیح داده شده است.
کم خونی چیست؟
کم خونی یا آنمی وضعیتی است که در آن تعداد گلبول های قرمز خون و یا میزان هموگلوبین خون از حد طبیعی و نرمال کمتر است. وقتی سطح هموگلوبین یا تعداد گلبول های قرمز خون کاهش پیدا کند، بدن اکسیژن کافی دریافت نمی کند و باعث کم خونی و بروز علائم کم خونی می شود.
علل کم خونی در سالمندان چیست؟
کم خونی در سالمندان ممکن است ناشی از چند مورد باشد ولی مهم ترین علل کم خونی در سالمندان به شرح زیر است:
کمبود آهن
شایع ترین و بیشترین نوع کم خونی در افراد سالمند، کمبود آهن است. کمبود آهن معمولا به دلیل جذب نامناسب آهن از دستگاه گوارش و یا خونریزی مزمن روی می دهد.
خونریزی های گوارشی مثل زخم معده، زخم روده، سرطان، التهاب روده و هموروئید از شایع ترین دلایل کمبود آهن به خصوص در سالمندان است. گاهی اوقات جذب آهن به دلیل افزایش سن در عملکرد معده و روده تغییراتی به وجود می آید و باعث کاهش جذب آهن می شود.
کمبود ویتامین B12 و فولیک اسید
افراد سالمند ممکن است به دلیل مشکلات جذب مثل التهاب معده، بیماری های روده و یا جراحی های دستگاه گوارش، دچار کمبود ویتامین B12 شوند.
کم خونی ناشی از بیماری های مزمن
در بیماری هایی مثل التهاب های مزمن، عفونت ها، بیماری های حاد کلیه، سرطان ها، در تولید گلبول قرمز اختلال به وجود می آید. در این نوع از کم خونی بدن در پاسخ به التهاب، مقدار تولید هموگلوبین را کم می کند و آهنی که در بدن ذخیره شده است، به درستی استفاده نمی شود. این نوع کم خونی معمولا تدریجی ایجاد می شود و خفیف است.
کم خونی ناشی از خونریزی مزمن
بعضی اوقات سالمندان به دلیل مشکلات قلبی و عروقی مجبور به استفاده از داروهای رقیق کننده ی خون مثل آسپرین و یا وارفارین هستند و یا مبتلا به بیماری های گوارشی مزمن هستند. در این مواقع این خونریزی ها به تدریج رخ می دهد که باعث کمبود آهن و کم خونی می شود.
کم خونی ناشی از بیماری های کلیوی شدید و مزمن
در این بیماران هورمون اریتروپویتین کم تولید می شود و باعث اختلال در تولید گلبول های قرمز می شود که در نهایت منجر به کم خونی می شود.
کم خونی ناشی از کمبود هورمون ها
کاهش هورمون های جنسی مثل تستوسترون در مردان و هورمون تیروئید می تواند تولید گلبول قرمز را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از علل مهم و قابل توجه در کم خونی، کم کاری تیروئید است.
کم خونی ناشی از داروها
استفاده از بعضی داروها در سالمندان، مثل داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و داروهای شیمی درمانی و داروهای رقیق کننده ی خون باعث خونریزی و یا اختلال در تولید گلبول قرمز می شود.
اختلالات مغز استخوان
در سالمندان اختلالات مغز استخوان مثل لوسمی، مایلودیسپلازی و یا بعضی از بدخیمی های خونی باعث کاهش تولید گلبول قرمز می شود. برای دقیق مشخص شدن این نوع از کم خونی، نمونه برداری از مغز استخوان لازم است.
کم خونی بدون علت
بعضی اوقات کم خونی در سالمندان علت مشخص و خاصی ندارد. این نوع از کم خونی معمولا با افزایش سن ارتباط دارد. اگر ساکن کرج هستید و سالمند شما نیاز به ویزیت در منزل دارد می توانید از خدمات ویزیت سالمندان در منزل کرج دارد، می توانید با شماره تلفن های سلامت نوین تماس بگیرید.
علت کم خونی شدید در سالمندان چیست؟
کم خونی در سالمندان ممکن است به دلایلی از جمله کاهش تولید گلبول قرمز، خونریزی های مزمن و استفاده از بعضی داروها اتفاق می افتد.
دلایل مهم کم خونی شدید در سالمندان عبارت است از:
کاهش تولید گلبولهای قرمز
با بالا رفتن سن در افراد میانسال، مغز استخوان توانایی تولید گلبول قرمز را در اثر مصرف بعضی از داروها، بیماری های مزمن و … ندارد.
خونریزی های مزمن
در بعضی از سالمندان وجود زخم معده و زخم روده باعث از دست رفتن آهن خون و کم خونی می شود.
کمبود مواد مغذی
استفاده نکردن از مواد غذایی آهن دار و یا جذب ناکافی آهن در دستگاه گوارش و کمبود ویتامین B12 باعث کمبود آهن و کم خونی در بدن می شود.
التهاب مزمن
التهاب مزمن با تولید گلبول قرمز در بدن تداخل دارد و باعث کم خونی می شود.
علت کم خونی در زنان سالمند
کم خونی در زنان سالمند یک مشکل شایع ولی قابل پیشگیری است. این اتفاق می تواند در بیشتر موارد به دلیل کمبود آهن رخ دهد. از مهم ترین دلایل کم خونی در زنان سالمند می توان به موارد زیر اشاره کرد:
کمبود آهن
یکی از شایعترین علل کمخونی در زنان سالمند، کمبود آهن است. این کمبود میتواند به دلایل مختلفی از جمله کاهش جذب آهن از غذا، خونریزیهای گوارشی (مانند زخم معده یا هموروئید)، یا مصرف برخی داروها به وجود آید.
کمبود ویتامین و فولات
کم خونی در زنان سالمند میتواند به دلیل کمبود ویتامینهای B۱۲ و فولات ایجاد شود. این کمبودها در تولید گلبولهای قرمز سالم اختلال ایجاد میکنند و منجر به علائمی مانند خستگی، ضعف، رنگ پریدگی و تنگی نفس میشوند.
خونریزی های مزمن
این نوع کم خونی در زنان سالمند بسیار شایع است. زخم های معده و روده، هموروئید، سرطان های دستگاه گوارش و مصرف بعضی از داروها باعث به وجود آمدن خونریزی های مزمن در سالمندان می شود.
اختلالات خونی
کم خونی در زنان سالمند می تواند ناشی از مواردی مثل اختلالات مغز استخوان، از دست دادن خون و اختلالات همولیتیک باشد.
تغذیه ی نامناسب
تغذیه ی نامناسب باعث ایجاد کمبود آهن و کم خونی در زنان می شود. برای برطرف کردن این نوع از کم خونی باید غذاهای سرشار از آهن مثل گوشت قرمز، حبوبات، سبزیجات برگ تیره و آجیل و … مصرف کرد.
عدم جذب
عدم جذب کافی مواد مغذی، به ویژه آهن، ویتامین B12 و فولات، که برای تولید گلبولهای قرمز ضروری هستند، باعث کم خونی می شود. این اتفاق ممکن است به دلایلی مثل کمبود آهن، مشکلات گوارشی، التهاب و … به وجود آید.
علت کم خونی در مردان سالمند
دلایل کم خونی در مردان سالمند تقریبا مشابه به دلایل کم خونی در زنان سالمند است.
کمبود آهن
شایعترین علت کمخونی در سالمندان، به ویژه در مردان، کمبود آهن است که میتواند ناشی از تغذیه نامناسب یا از دست دادن خون باشد.
کمبود ویتامین B12 یا فولات
ویتامین B12 و فولات برای تولید گلبول های قرمز لازم و ضروری است و کمبود آن موجب کم خونی می شود.
بیماری های مزمن
وجود بیماری های مزمن مثل بیماری های کلیوی، دیابت و بیماری های قلبی عروقی مانع تولید گلبول قرمز می شوند و کم خونی ایجاد می شود.
خونریزی های گوارشی
وجود خونریزی های دستگاه گوارش مثل زخم معده و روده و هموروئید باعث کم خونی می شود.
افزایش سن
با بالا رفتن سن توانایی بدن برای تولید گلبول های قرمز کم می شود.
فقر آهن
بزرگترین مشکل کم خونی در مردان سالمند کمبود آهن است.
مصرف بعضی از داروها
بعضی از داروها میتوانند بر تولید گلبولهای قرمز یا توانایی بدن برای جذب مواد مغذی تاثیر بگذارند و منجر به کم خونی شوند.
اختلالات مغز استخوان
بعضی از اختلالات مغز استخوان میتواند منجر به تولید گلبولهای قرمز غیرطبیعی و کم خونی شود.
علت پایین بودن هموگلوبین در سالمندان
کمبود هموگلوبین در افراد سالمند منجر به کم خونی می شود. این وضعیت می تواند دلایل متعددی داشته باشد. شایع ترین علل کمبود هموگلوبین در سالمندان عبارت است از:
کمبود آهن
کمبود آهن شایع ترین دلیل کمبود هموگلوبین در سالمندان است. در مواردی مشکلات گوارشی مثل زخم معده، سرطان و بواسیر می تواند جذب آهن را کاهش دهد.
کمبود ویتامین B12 یا فولات
این ویتامین ها برای ساخت سلول های خونی ضروری و لازم هستند. کاهش جذب این ویتامین ها در کسانی که بیماریهای گوارشی مثل گاستریت آتروفیک دارند یا داروهایی مثل متفورمین و مهار کننده های اسید معده مصرف می کنند خیلی زیاد است.
بیماری های مزمن
بیماری هایی مثل نارسایی کلیه، روماتیسم مفصلی، دیابت و سرطان باعث کمبود هموگلوبین می شود.
اختلالات مغز استخوان
اختلالات خفیف یا شدید در تولید سلول های خونی در مغز استخوان در سالمندان بسیار شایع است.
افزایش تخریب گلبول های قرمز
در این حالت، گلبولهای قرمز به طور زودرس تخریب میشوند و کاهش هموگلوبین را به همراه دارند.
بزرگ شدن طحال (اسپلنومگالی)
طحال بزرگ شده میتواند گلبولهای قرمز را بیش از حد معمول از بین ببرد.
کم خونی در سالمندان چه خطراتی دارد؟
کم خونی در سالمندان می تواند خطرات و عوارض جدی و خطرناکی برای سالمندان به همراه داشته باشد. برخی از خطرات اصلی کم خونی در سالمندان عبارتند از:
خستگی و ضعف شدید
افراد سالمندی که به کم خونی دچار هستند، حتی بعد از استراحت کافی، احساس ضعف و خستگی شدیدی دارند. آنها برای انجام فعالیت های روزانه شان انرژی کافی ندارند و زود خسته می شوند.
بیماری های قلبی عروقی
کم خونی فشار بیشتری بر قلب وارد می کند که ممکن است باعث نارسایی قلبی شود.
ضعف سیستم ایمنی
در افرادی که کم خونی دارند، احتمال عفونت و دیر خوب شدن بیماری ها وجود دارد.
اختلال در عملکرد مغز
کم خونی باعث کاهش اکسیژن رسانی به مغز می شود که مشکلات تمرکز و حافظه و زوال عقل را در پی دارد.
افزایش خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان
سالمندان به طور عادی همیشه در معرض خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان هستند. کم خونی میتواند این خطر را با کاهش تعادل و قدرت عضلانی افزایش دهد.
افزایش خطر مرگ
کم خونی که شدید باشد و درمان نشده باشد در سالمندانی که دارای بیماری زمینه ای هستند، با افزایش خطر مرگ همراه است.
آیا کم خونی در سالمندان درمان دارد؟
درمان کم خونی در سالمندان با استفاده از مکمل ها و قرص های حاوی آهن، فولیک اسید، آمپول های مخصوص کم خونی برای کسانی که تحمل خوردن قرص آهن را ندارند و یا به دلیل پایین بودن آهن خونشان، نیاز به جذب سریع دارند و یا در موارد خیلی حاد و شدید، تزریق خون انجام می شود.
به غیر از داروهای خوراکی و تزریقی، رژیم غذایی حاوی خوراکی های دارای آهن و پروتئین مثل گوشت قرمز، حبوبات، آجیل و … توصیه می شود.
نتیجه گیری
کم خونی در سالمندان بسیار شایع است و دلایل زیادی از جمله التهابات مزمن، کمبود آهن، خونریزی مزمن، اختلالات مغز استخوان و … دارد. کم خونی با نشانه های زیادی مثل خستگی و ضعف همیشگی، ابتلا به عفونت های مکرر و دیر خوب شدن بیماری ها، ضعف سیستم ایمنی و … همراه است. کم خونی در بسیاری از موارد خطرناک و نگران کننده نیست ولی در بعضی مواقع بسیار خطرناک است. با مصرف مواد خوراکی دارای آهن و استفاده از دارو تحت نظر پزشک، تا حد زیادی قابل کنترل است.